
Özellikle sonbaharda ve kışın enfeksiyonlardan korunmada , vücut direncini arttırmada vitaminden zengin besinler tüketilmesi.Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir. Latince hayat anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır. Vitaminler, vücutta metabolik olayların normal bir şekilde meydana gelmesi ve sağlıklı durumun sürdürülmesi için gerekli olan ve besinler içinde ufak miktarlarda alınan maddelerdir. Vitaminler iki grupta toplanır
Suda gözünen vitaminler: C ve B grubu
vitaminleri (B1, B6 gibi)
Yağda çözünen vitaminler: A, D, E, K vitaminleri
Özellikle sonbaharda ve kışın enfeksiyonlardan korunmada , vücut
direncini arttırmada vitaminden zengin besinler tüketilmesi
gereklidir.Yiyeceklerde saklama, yıkama, pişirme sürecinde de vitamin
değerlerinde önemli bir kısmı kaybolmaktadır. Eğer yeterli miktarda vitaminleri
doğal yoldan alamıyorsak supleman olarak kullanmalıyız. Özellikle kış aylarında
yeteri miktarda güneş ışınlarından yararlanamadığımızdan çocuk ve yaşlıların D
vitamini gereksinimi de artmaktadır.
Çocuklar bulundukları ortamlarda virüs ve bakterilerin saldırısına maruz kalır.
Okulda veya dışarıda hatta evlerinde tükettikleri besinler bu mikropların doğal
yaşam ortamları olabilir. Çocukların bağışıklık sistemi iyi çalıştığında
mikroplara karşı daha dirençli olup, hastalıklara yakalanma riskleri de
azaltmaktadır. Yetersiz ve dengesiz beslenme, mevsim değişiklikleri, kronik
hastalıklar bağışıklık sistemlerinin zayıflamasına yol açmaktadır. Örneğin aşırı
hijyenik ortamlarda bulunma bağışıklık sisteminin gelişimini engeller ve allerji
potansiyelini arttırır.
Çocuklarda 1-3 yaş arasında bağışıklık sistemlerinin düşmesi daha sık rastlanır
ve eğer bu durumun farkına varılırsa bir takım destekler ile daha rahat
geçirilebilir.
Bağışıklık sistemini dengede tutmak önemlidir. Bağışıklık sistemini dengede
tutmak için ilk önce C ve E vitamini betakarotenin vücut tarafından alınması çok
önemlidir. Bunun dışında taze meyve ve sebze yemeyi ihmal etmemek gerekir.
Beslenme düzensizliği günümüzde başka hastalıkları da tetikleyen en önemli
sağlık sorunu olarak karşımıza çıkıyor. Özellikle geri kalmış ülkelerde görülen
protein-kalori yetersizlikleri ve vitamin eksiklikleri (özellikle A, C ve E
vitaminleri) görülmekte, 1-5 yaş arası çocuk ölümlerinin birincil nedeni
olmaktadır.
B1 sebzelerde, tahıllarda, baklagillerde, meyvelerde bulunur. Büyüme döneminde
sinir sisteminin gelişimi ve hızlı metabolizma için B1 vitaminine ihtiyaç
vardır. Eksikliğinde kusma, iştahsızlık, huzursuzluk, nefes almada zorluk, kalp
çarpıntısı, morarma, kalp yetmezliği, merkezi sinir sistemi bozuklukları, kalp
yetmezliği, ses kaybı, beriberi hastalığı görülebilir.
B2 sakatatta, süt ve peynirde ve bazı yeşil sebzelerde bulunur. Eksikliği görme
bozukluklarına, dudak kenarlarında çatlaklada, der ve mukoza hastalıklarına yol
açar.
B6 eksikliğinde dilde şişme, göz, ağız ve burun çevresinde yağlanma görülür.
Tahıllar, yumurta, et ve ciğer yoğun olarak B6 içerir.
B12 eksikliği sinir hücrelerini kaplayan beyaz bir madde olan miyelinin kaybına
neden olarak sinir sistemini zedeleyen ve anemiye yol açar. Et, balık, deniz
ürünleri ve yumurtada bulunan bu vitamini süt ve süt ürünleri de az miktarda
içerir.
C vitamini turunçgiller, brokoli, domates, bibire, karnıbahar ve ıspanak gibi
yeşil yapraklı sebzelerde bolca bulunur, dokular için kolejen üretimini sağlar.
A vitamini en çok balık ciğerinde, yumurtada, tereyağında ve sarı renkli
meyvalarda bulunur. Kilo alamama, boyun uzamaması, gözün parlaklığını yitirerek
aşırı kuruması, gözyaşının yetersiz salgılanması, kuru ve pullanmış deri, halk
arasında tavuk karası diye adlandırılan gece körlüğü görülür.
D vitamini hem beslenme hem de güneş ışığı yoluyla alınır. Balık ciğerinde, az
olarak peynir, süt, tereyağı ve yumurta sarısında bulunur. Eksikliği çocuklarda
raşitizme neden olur. Kemiklerde kalsiyum ve fosfor dengesini düzenler.
Huzursuzluk, baş terlemesi, kaşıntı, uyku bozuklukları, ileriki aşamalarda kas
güçsüzlüğü ,kafatasında yumuşama, büyümüş bıngıldak, kafatası büyüklüğü ,
dişlerin geç çıkması, diş çürümeleri, diş minesi bozuklukları görülmektedir.
E vitamini antioksidan etkiye sahiptir ve metabolik hızın arttığı okul ve
ergenlik çağında zararlı maddeleri temizleyici etkisi vardır. Eksikliğinde
anemi, ödemler görülebilir.
K vitamini kanda pıhtılaşma için gerekli olan yeşil yapraklı sebzelerde bulunur.
Nomalde barsaklardaki bakteriler tarafından yapılır. Pıhtılaşma faktörlerinin
sentezi için gereklidir. Eksikliğinde dişeti kanamaları görülebilir.
Çocuklar için önerilen günlük
vitamin alım miktarları (RDA)
| |
A |
E |
K |
C |
D |
B1 |
B2 |
B6 |
B12 |
| |
(mcg RE) |
(mg) |
(mcg) |
(mg) |
(mcg) |
(mg) |
(mg) |
(mg) |
(mcg) |
|
1-3 YAŞ |
400 |
6 |
15 |
40 |
5 |
0,5 |
0,5 |
0,5 |
0,9 |
|
4-8 YAŞ |
500 |
7 |
20 |
45 |
5 |
0,6 |
0,6 |
0,6 |
1,2 |
Dyt.Özlem Sert