göre; 1 yaşına kadar çocukların yüzde 60’ı, 3 yaş grubundaki çocukların da yaklaşık yüzde 80’i mutlaka ortakulak iltihabı geçiriyor. Ancak bu hastalığın sadece 1 kez ortaya çıkması da söz konusu değil. Bazen bir çocuk, gelişimi içinde birçok defa bu hastalığa yakalanabiliyor.

Ortakulak iltihabı neden oluyor?

Eminiz her anne gibi siz de "Aman, bebeğim hasta olmasın!" diye elinizden geleni yapıyorsunuz. Ancak her an onu koruyamayacağınızı bilmeniz gerekiyor. Ortakulak iltihabı da, önlemini alamadığınız virüs ve bakterilerden kaynaklanıyor. Bebeğiniz, çeşitli şekillerde bir yerden virüs kapabiliyor. Bu virüsler de; ağız, burun ve boğazdaki mukozaya zarar vererek, bakterilerin oluşmasına ve birikmesine yol açıyor. Bu birikme sonucunda, çocuk orta kulak iltihabına yakalanıyor. Geniz etinin şişmesi ve bademcik iltihabı da orta kulak iltihabına yol açabiliyor. Bunun nedeni, ortakulağın havalandırıcı tüpü olan genizi ortakulağa bağlayan östaki borusunun çıkışının daralması. Enfeksiyon, ortakulağın havalandırıcı tüpüne zarar veriyor, böylece ortak kulak (Kulak zarının hemen arkasında, iç kulak kemiklerinin yer aldığı bölgede bulunuyor), doku sıvısını dışarı atamıyor. Dışarı akıtılamayan sıvı, zamanla irine dönüşüyor ve çocuk her yutkunduğunda kulağında bir basınç yaşıyor. Böyle zamanlarda da çocuğun kulağı aşırı derecede ağrıyor. Dikkat! Kimi zaman, bu iltihaplı sıvının basıncı, kulak zarının yırtılmasına bile neden olabiliyor.

Belirtileri neler?

Bebek ve çocuklarda, orta kulak iltihabının teşhisini koymak çok kolay değil. Özellikle 0-1 yaş grubundaki çocukların, henüz konuşamadıkları için en riskli grubu oluşturduklarını söyleyen Doç. Dr. Dilaver Özturan sözlerine şu şekilde devam ediyor: “Çünkü orta kulak iltihabı (Akut otit media) ateşle ortaya çıkmıyor.” Bu hastalıkta en belirgin semptomlar:

- Halsizlik, gerginlik, uykusuzluk ve sürekli ağlama halinde oluyor. Bebek veya çocuk, özellikle yıkanırken çok ağlıyor.

- Bebek, biberon ya da memei almada zorlanıyor. (çünkü emme ve yutkunma, kulağa baskı yaparak ağrıya neden oluyor.) Çocuklarda iştahsızlık artıyor.

- Bulantıi kusma ve ishal de en belirgin özelliklerden.

- Çocuk, kendisine bir şey söylendiğinde, hemen tepki göstermiyor, çünkü söyleneni işitmekte güçlük çekebiliyor.

- Bebeğin kulağının ağrıdığı ise, sürekli kafasını sallamasından, bir eli ile hep kulağını tutmasından ve ağrıyan kulağının üstüne yatmasından anlaşılabiliyor.

- Kulağa el ile hafif basınç uygulandığında, yüzünü ekşitiyor ya da başını çekerek ağlamaya başlıyor.

Biriken iltihabın, kulak zarında oluşan küçük delikten akarak, dış kulak yolundan dışarıya çıkması, iyileşmenin habercisi oluyor. Akıntı sonunda ağrılar sona eriyor, ateş düşüyor ve kulak zarındaki delik kapanarak, zar eski halini alıyor.

Başka sorunlara neden oluyor mu?

Sık oluşan ve ağır geçirilen orta kulak iltihabı, işitme sorunlarına neden oluyor. Bu, genellikle çocuğun konuşmayı ve her şeyi öğrenmek istediği dönemde beliriyor. KBB uzmanı Doç. Dr. Dilaver Özturan, konuyla ilgili görüşlerini şöyle belirtiyor: “iltihaptan dolayı ortaya çıkan işitme zorluğu, çocukta dil gelişimini engelleyebiliyor. Bu nedenle tedbirin erken alınıp, en ufak şüphede bile çocuğun bir KBB uzmanına gösterilmesi ve şüphe duyulan orta kulak iltihabı açısından muayene edilmesi gerekiyor.”
Diğer bir ilerlemiş enfeksiyon ise, kulak arkasından şişlikle kendini gösteren, mastoid kemiği iltihabı. Bu rahatsızlıkların belirtisi; uzun süreli ve değişken ateş olması, kulağa uygulanan baskı ya da dokunmada ağrı ve kulağın arkasında kırmızı bir şişliktir. Eğer iltihap beyin zarına ulaşırsa, çocukta menenjit görülebiliyor. Bu hastanın, mutlaka hastaneye yatırılması, böylelikle ciddi bir komplikasyon riskinin önlenmesi gerekiyor.

Ağrısını hafifletebilirsiniz!

Orta kulak iltihabı olan çocuğun, mutlaka bir doktora gösterilmesi gerekiyor. Evde ilk yardım bazında uygulanacak tedavi ise, sadece ağrıyı azaltmak amacıyla yapılabilir. Tedavide, kesinlikle kulağın içine müdahale etmemelisiniz. Unutmamanız gereken diğer bir nokta ise; orta kulak iltihabının kulak damlası ile değil, burun damlası ile tedavi ediyor olması.

Burun damlaları, orta kulağın havalandırma tüpünü düzenlemeye yardımcı oluyor. Ani ağrılarda, geçici bir müdahale için, çocuğunuzun burnuna tuzlu su damlatabilirsiniz. Bu damlanın yapımı kadar uygulaması da kolaydır. Gerekli olan malzeme: 9 gr tuz, 1 litre su. Suyun içine tuzu ekleyerek kaynamaya bırakın. Hazırladığınız karışım soğuduktan sonra, her öğün öncesi 2-5 damla kadar, her bir burun deliğine ayrı ayrı uygulayın. Bir süre sonra, çocuğunuzun burnunu bir mendil yardımıyla silmeyi ihmal etmeyin. Bu karışımı evde hazırlamak size zor geliyorsa, deniz suyunu da bu tedavi için kullanabilirsiniz. Her burun damlası tatbikinin yaklaşık 5 dakika sonrası, çocuğa içecek bir şeyler verilmesi çok önemli. Çünkü içecekler yutkunarak içildiğinden, orta kulaktaki baskıyı hafifletir.

Doktor tedavisi şart!

İltihaplı ve akut bir orta kulak iltihabında antibiyotik tedavisi uygulanıyor. Ancak, antibiyotikler virüsleri yok etmiyor, sadece oluşan bakterilerin üremesini engelliyor. Antibiyotik tedavisinin etkisini gösterebilmesi için, doktorun bildirdiği tedavi şekline ve süresine kesinlikle uyulması gerekiyor. Tedavi, hiçbir şekilde yarıda kesilmemeli. 7-10 günlük tedavi süresi dolmadan, çocuk kendini iyi hissetmeye başlasa da tedaviye devam etmek gerekiyor. Aksi taktirde, ilaç tedavisi bırakıldığında, kulakta bazı bakteriler kalabiliyor. Bakterilerin kulakta hala canlı kalması, hastalığın yeniden oluşması anlamına geliyor. Eğer bu tedavi süresince kulakta hiçbir iyileşme belirtisi görülmüyorsa, minik bir operasyonla zar çizilerek iltihap boşaltılıyor. Böylece çocukların kulak ağrısı büyük ölçüde hafifliyor. Kulak zarı ise ameliyat sonrasında, birkaç gün içinde iyileşiyor ve kulak eskisi gibi yine duymaya başlıyor.

Operasyon ne zaman gerekli?

Doç. Dr. Özturan, “Havalandırıcı tüpün düzenli çalışmasını engelleyen geniz eti ve sık sık şişen bademcik, ortakulak iltihabına yol açıyorsa, mutlaka operasyon gerekir” açıklamasında bulunuyor. Eğer çocuk burnu tıkalı olduğu için geceleri rahat uyuyamıyor ve horluyorsa, genizde bir sorun var demektir. Böyle bir durumda, çocuk kendini uykusuz ve aşırı yorgun hissediyor. Rahatsızlığı9 nedeniyle kulakları da ağır işiten çocuk, seslere tepkisiz kalıyor. Bu gibi durumlarda, geniz eti ve bazen de bademcik ameliyatı gerekiyor. Yani ilaç tedavisine cevap alınamadığında, mutlaka bir KBB uzmanı tarafından operasyonla müdahale etmek gerekiyor.

Hangi çocuklar tehlike altında?

- Bazı ailelerin çocuklarında orta kulak iltihabına sık rastlanıyor. Bunun nedeni; anne ya da babanın da çocukken bu hastalığı sık sık geçirmesi. Dolayısıyla kendi çocukları da kalıtımsal sebeplerle orta kulak iltihabı geçiriyor.

- Erkek çocukları bu hastalığa daha açık durumdalar.

- Meme emen çocuklara oranla, biberonla beslenen çocuklar daha fazla orta kulak iltihabı riski altındalar.

- Çocuk, toplulukla ne kadar erken temasta bulunursa, o kadar erken orta kulak iltihabı geçirme olasılığı yükseliyor.

- Sigara içilen ortamlarda bulunan ve özellikle annesi sigara içen çocuklar, diğerlerine oranla 3 kat yüksek risk taşıyor.

Onu nasıl koruyabilirsiniz?

- Çocuğunuzun bağışıklık sistemini harekete geçirmek için, onu sık sık temiz havaya çıkarmalı, evin içindeki hava ısısının da değişmesini sağlamalısınız.

- Soğuk kış günlerinde, ona mutlaka kulağını kapatan bir bere ve kalın giysiler giydirin.

- Çocuğunuzun yakınında kesinlikle sigara içmeyin. Aynı şekilde misafirlere de içirmeyin.

- Çocuğunuzun burnu tıkalıysa, bu durumu gidermek için odasını havalandırın. Halı kaplatmayın ve tüylü oyuncaklardan onu uzak tutun.