
İnmemiş testis erkek çocuklarda fark edilmeyen en riskli hastalıklardan biridir.Sağlıklı sperm üretimi için testislerin ısısının, vücut ısısından 1.5-2 derece daha düşük olması gerekir. Bu nedenle testis torbaları vücut dışında bulunur. Testis torbalarının inmemesi durumunda ise vücut ısında kalan spermler bozulur. Bu da ileride çocuk sahibi olmayı engelleyebilir. Bu nedenle inmemiş testisin tanısının konulması ve erkenden tedavi edilmesi büyük önem taşır.
Testisler normalde skrotum ya da halk arasındaki deyimiyle erkekte
torba denilen yapı içinde bulunurlar. Eğer testislerden biri veya her ikisi de torbada yerleşik durumda değilse bu durum inmemiş testis olarak değerlendirilir.
Testisler bazen hormonal yetersizlikler
bazen ise anatomik ve fiziksel sorunlar nedeniyle torbaya inemezler. Aslında,
doğumda testislerin torbaya inmiş olması gerekir, ancak bazen 1 yaşın sonuna
kadar da testislerin kendiliğinden torbaya inmesi beklenebilir. Burada önemli
olan doğumun olmasından hemen sonra bebeğin ilk muayenesini yapan kişinin
testislerin de muayenesini yaparak testislerin yerinde olup olmadığını kontrol
etmesidir.
Hastanelerde olan doğumlarda bu görev çocuk doktorlarının üzerindedir. Evlerde
doğum yapanlarda ise ebelerin bu konuda çok dikkatli olması gerekmektedir.
Duruma göre doğumu gerçekleştiren Kadın - Doğum uzmanlarının da gerektiğinde bu
muayeneyi yapmaları büyük önem taşır.
Testisler doğum öncesi anne karnında iken, böbrekler seviyesinde bele yakın bir
bölgededirler. Anne karnındaki gelişim sırasında aylar içerisinde yavaş yavaş
aşağıya doğru inmeye başlarlar ve doğuma yakın torbaya inmeleri gerekir.
Testisler, yukarıdan aşağı torbaya doğru iniş yolu üzerinde bir yerde
kalabilirler. Örneğin kasıklarda, kasığın biraz daha üst kısmında veya karın
içinde kalabilir. Bazen de bu iniş yolu dışında bir bölgede örneğin bacakla
kasığın birleştiği femoral bölgede, torbayla makat arasındaki perineal bölgede
penisin dip kısmında veya torbanın bir bölümünde her iki testise birlikte
rastlanılabilir. Bu duruma Ektopik testis yani iniş yolu dışında bulunma olarak
adlandırılır.
Torbaların ısısı, vücut ısısı olan 36.5-37 den 1.5 -2 derece daha serin bir
ortamdır. Testislerin doku yapısı bu ısının üstündeki sıcaklıkta örneğin vücut
içi ısısında özellikle sperm (tohum) üretiminde bozulmalara yol açabilir ve bu
testislerin gelişimi bozulur. Bu da ileride çocuk sahibi olmasını
engelleyebilir.
Testislerden birisi yukarıda diğeri torbada ise de çocuk sahibi olmayla ilgili
sorun olabilir.
Çünkü inmemiş olan testis nedeniyle vücutta bazı toksik maddeler salgılanır ve
bu maddeler torbada olan testis üzerinde de olumsuzluklar yaratarak fonksiyonunu
bozabilir. Bu yüzden testisin birinin dahi torbaya inmemiş olması ciddi
sorunlara yol açabilir. Bu ciddi sorun sadece çocuk sahibi olamamak değildir.
İnmemiş ve vücutta kalmış olan testislerden, gelişme çağında veya sonrasında
tümör (ur) çıkma olasılığı da vardır. Bu nedenle hayatı tehdit eden bir
hastalıkla karşı karşıya kalınabilir. Bu, kesinlikle çok ciddi bir durumdur,
çünkü testis tümörü hayatı tehdit eden bir hastalıktır. Çocuk sahibi olamamak da
bazen kişilerin sosyal hayatlarını ciddi şekilde tehdit eder. Bu kişilerin bazen
aileleri yıkılabilir, boşanmalar olabilir ve insanlar bu nedenle ciddi
psikolojik sorunlar da yaşayabilir. Ayrıca toplumda maalesef yanlış bilgi
nedeniyle bu kişilere kısır damgası vurulabilir ve bu durumdaki kişiler de
psikolojik yıkıma uğrayabilirler, bazen intihar sözcükleri girişimlerine dahi
rastlanabiliyor. Bazı erkeklerin çocuk sahibi olamamasını yanlış bilen bazı kişi
ve topluluklar o kişinin erkeklik gücünün de olmadığını ve iktidarsız olduğunu
sanarak bu durumdaki insanları bir de bu yanlış suçlama ile itham ederler.
Ancak, erkeklik gücü yani cinsel ilişki kurabilme yeteneği ile çocuk sahibi olma
durumu farklıdır. Testislerin hormon üreten dokuları ısıdan pek etkilenmezler ve
normal hormon üretimi devam eder. Bozulan özellikle sperm üreten hücre ve
dokulardır. O halde inmemiş testis nedeniyle çocuk sahibi olamayan bir erişkin
başka bir rahatsızlığı olmadığı sürece cinsel ilişki kurmayla ilgili bir sorunu
yoktur yani iktidarsız değildir.
Tanı
İnmemiş testisin tanısı özellikle doğumda ilk muayenede doktor veya ebeler
tarafından konabilir. Ancak bu durum ihmal edilmiş veya aile doğum telaşıyla bu
bilgiyi göz ardı etmişse bebeklerin ve çocukların çocuk doktorlarına düzenli
kontrolleri sırasında mutlaka testis muayenelerinin yapılması gerekmektedir.
Ayrıca anne ve babaların da özellikle çocuğun banyosu sırasında bu kontrolleri
kendilerinin de yapması mümkündür. Kuşkulandıkları bir durumda hemen doktora
başvurmaları en doğru yaklaşımdır. Çocuk doktorlarına veya direkt olarak bir
Üroloji uzmanına başvurmaları gerekir.
Bir başka tanı ise maalesef askerlik muayenesi sırasında yapılır. Ancak bu
yaştaki teşhiste çok geç kalınmış oluyor ve yukarıda belirtilen riskler belirgin
hale geliyor.
Teşhis
Üroloji uzmanları tanıyı öncelikle fizik muayeneyle koyar, teşhisi destekleyici
ultrasonografi tetkiki de mutlaka yapılmalıdır. Teşhisin konduğu yaşa da bağlı
olarak başka bazı tetkikler de örneğin gençler ve erişkinlerde teşhis yeni
konduysa sperm tahlili de yapılmalı ve kişinin üreme fonksiyonu da
belirlenmelidir.
Tedavi
İnmemiş testisin tedavisi için bebek 1 yaşını dolduruncaya kadar beklenebilir,
bazen testisler kendiliğinden de 1 yaşın sonuna kadar torbaya inebilir. 1 yaşını
geçenlerde tedaviye derhal geçilmelidir. Öncelikle bu konuda 3 haftalık bir
hormon tedavisi uygulanır eğer sonuç alınırsa tedavi tamamlanmış demektir. Bu
tedavi sonuçsuz kalır ve testis(ler) torbaya inmemişse mutlaka ameliyatla
testilerin torbaya indirilmesi gerekir. Bu tedaviler ne kadar erken yaşta
yapılırsa ilerideki olası olumsuzluklar olasılığı da o kadar azalacaktır.Yaş
ilerledikçe hele de ergenlik çağına girildiği halde testisler torbada değilse bu
testislerin sonradan tümör oluşturma riski nedeniyle ameliyatla çıkartılması da
gerekebilecek koruyucu bir önlemdir.
Sakıncaları
Testislerin ileri yaşlarda testise indirilmesinin sakıncaları vardır.Öncelikle
bu ameliyatın gecikmesi çocuk sahibi olamama riskini her geçen yıl artıracaktır.
İleri yaşlarda indirilmesi de tümör riskini artıracaktır.
Bir de testislerin bazen torbada olup bazen de vücuda geri kaçması durumu var.
Bu duruma hareketli (mobil) testis denir. Bu durum da yukarıda açıkladığımız tüm
riskleri içermektedir. Bu riskler bazen geriye dönüşümü olmayan sonuçlar
doğurabileceği için çok ciddiye alınmalıdır. Tanı ve tedavisi inmemiş testis
gibidir. Yalnız burada çocuk doktorlarının ve ailenin testislerin yerinde olup
olmadığını kontrol etmeleri daha da önem kazanır. Çünkü testisleri yerinde görüp
nasılsa bir daha sorun olmaz düşüncesi de yanlıştır.Hareketli testis de ameliyat
çok daha kolay ve kısadır ve zamanında yapıldığında tedavi kesindir.
İnmemiş testis konusunda halk arasında başka bazı yanlış bilgilenmeler vardır.
Özellikle aile büyüklerinin bazıları “Küçücük çocuğun orasını
burasını(testisler) ellettirmeyin, hele ameliyat ettirmeyin ileride kısır olur”
gibi çok yanlış ifadeleri gerçekten de ileride o çocuğun yaşantısını olumsuz
etkileyecektir. Bu ifadenin nedeni ve mantığı geçmişte gecikilmiş ve ileri
yaşlarda tedavi edilmiş özellikle de ameliyat edilmiş hastaların çocuk sahibi
olamaması varsayımına dayandırılır. Oysa o kişiler ameliyat oldukları için
değil, gecikilmiş yaşta tedavi edilmeye çalışıldığı için sonuç alınamamış
hastalardır. Erken yaşta tedavi edilen bebekler, çocuklar bu sorunu ve riski
ortadan kaldırmış en aza indirmiş olacaklardır. O nedenle çocuk biraz daha
büyüsün, 5-10 yaşına gelsin gibi bilgiler ve düşünceler kesinlikle yanlıştır.
En doğrusu en geç 1 yaşın sonuna kadar beklendiği halde testisler torbaya
inmediyse derhal tedavisine geçilmesidir. Bu bebek veya çocuğun ilerideki olası
sorunlarının ve çocuk sahibi olamamasının sorumlusu bu tedaviyi geciktirenler
olacaktır.