Yardımcı üreme teknolojisi

16 Kasım 2012 Cuma, 18:23
Reklam

Yardımcı üreme teknolojisi (ART). ABD’dekı kısır ciltlerin “oS’ten daha az bir kesimi tarafından kullanılmaktadır. ART kullanılarak her yıl yaklaşık olarak 40.000 bebek dünyaya gelmektedir.

ART: tüp bebek, dölyatağı içerisine gamet transferi (GIFT), dölyatağı içerisine zigot transferi (ZİFT), intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu (ICSI) ve diğer çok sık kullanılmayan teknikleri içerir. Diğer tekniklerden daha basit ve en az onlar kadar başarılı olduğu için ART uygulamaları içerisinde en çok VF tercih edilmektedir.

ART UYGULAMALARI
Bütün ART türlerinde, ilk olarak, yumurtalıkların folikül içeren çoklu yumurta üretmelerini sağlamak için (süper yumurtlama) ilaç kullanılır.
Bazı kadınlara ilk olarak suni hormonların daha kesin şekilde kullanılabilmesi için normal hormonlarını “kapatacak” gonadotropin salgılayan hormon agonist’ler verilir. Yapılan ultrasonlar ve hormonal kan testleri (her gün veva gün asın) foliküllerin ne zaman olgunlaşmış yumurta içerecek katlar büyüdüklerini belirler (genelde 8-14 gün arasında).
Daha sonra plasentadan salınan insan koryonik gonadotropin (hCG) hormonu 36 saat sonrasında, yumurtamayı sağlaması için enjeksiyon yoluyla verilir.
Yumurtlamadan önce bir veya iki kez ve yumurtlama sırasında rahimiçi suni döllenme (UT) yapılır. 1YT. GUT ya da 1CSI sperm enjeksiyonu olacaksanız genel anestezi ya da bir sakinleştirici yardımı ile yapılan kısa bir cerrahi işlemle yumurtalıktan yumurtalar alınır.
Doktorunuz vajina içi ultrason kullanarak vajina duvarınıza doğru bir iğne sokar ve yumurtalıklardan yumurtaları çıkarır. Daha sonra bu yumurtalar uygun çevre koşullarında bir labaratuvar kabına yerleştirilir ve sağlıklı olanlar döllenme işlemi için seçilir.
Bu noktadan sonra uygulamalar aşağıda açıklandığı üzere değişir.

TÜP BEBEK
Tüp bebek (IVF) uygulamasında erkeğin spermleri kadının yumurtalarının bulunduğu kaba eklenir ve bu kap bir kuvöze konur. Kaç yumurtanın döllendiğini ve embriyoların normal şekilde bölünüp bölünmediğini belirlemek için bu kap 12-24 saatlik aralarla incelenir.
Bu aşamada kaç embriyonun kullanılacağına karar vermeniz gerekmektedir Bir tedavide genelde iki veya dört embriyo kullanılır; diğerleri daha sonra kullanılmak üzere donduruia-bilir. Doktorunuz, embriyolarınız kalitesi, yaşınız ve bebek redük-sivonu hakkındaki düşüncelerinize bağlı olarak size tavsiyelerde bulunabilir. (Aşağıda sağda ART’ın Riskleri, bölümüne bkz.)
Serviks açılımından içeri rahminize ince bir plastik tüp (kateter) yerleştirilir ve embriyolar kateterden rahme geçer. Daha sonraki haftalarda veya aylarda embriyonun rahim içine yerleşip büyümesine yardımcı olmak için progesteron alırsınız.
Gelişmekte olan plasenta kan dolaşımınıza hCG salgılamaya başladığında 10 gün için hamileliğin kesin bir teşhisi yapılamaz.

DÖLYATAĞI İÇERİSİNE ZİGOT TRANSFERİ
Dölyatağı içerisine zigot transferi (ZİFT), embriyoların dölyatağı borusu içerisine laparoskopik cerrahi yöntemi (bkz. sf. 142) kullanılarak transfer edilmesi dışında FVF’e benzemektedir. Genel anestezi altında gerçekleşen bu işlem sonrasında hastanede yatmaya gerek yoktur.

DÖLYATAĞI İÇERİSİNE GAMET TRANSFERİ
Gamet, bir yumurta ya da spermdir. Dölyatağı içerisine gamet transferi (GİFT), olgunlaşmış yumurtaların bir labaratuvar kabında bir sperm tarafından döllenmemesi dışında IVF ve ZİFT e benzemektedir. Aksine yumurtalar ve sağlıklı sperm laparoskopi yöntemiyle hemen dölyatağı borularına yerleştirilir.

İNTRASİTOPLAZMİK SPERM ENJEKSİYONU
İntrasitoplazmik sperm enjeksiyonu (ICSI), erkek üretkenliği sperm sayısının azlığından ya da spermlerin vumurtava tutunup içeri girme sorunları olduğunda kullanılan bir labaratuvar işlemidir.
Uzman doktor tek bir spermi doğrudan yumurtanın içine yerleştirmek için (IYF’te olduğu gibi yapılır) mikromanipülasyon tekniklerini kullanır. Embriyoya dönüşen bütün döllenmiş yumurtalar daha sonra rahme yerleştirilir.

ART’IN RİSKLERİ
ART yöntemi kullanıldığında düşük (%22) ve çoklu cenin (%30 ile % S0 arası) riskleri artar. Örenğin tüp bebek yöntemiyle doğan bebeklerin %50 ile % 704 tek bebekken. %25 ile %45’i ikiz ve yaklaşık olarak da %5’i üçüzdür (ya da daha fazla.) Çiftler, bebek redüksiyonu denilen ve implante edilen embriyoların sayısını azaltmak anlamına gelen kararla karşı karşıya gelebilirler. Bu işlemde bir ya da daha fazla embriyonun kalbine, durması için bir ilaç enjekte edilir ve böylelikle diğerlerine daha iyi bir büyüme ortamı sunulmuş olur.
Bebek redüksüyonu genellikle ilk üç aylık dönemde yapılır; çoğunlukla büyümeye çalışan ikiden fazla fetüs vardır ve rahimde sadece iki tane kalmasını sağlamak için bebek redüksiyonu uygulanır. Hangi cenin ya da ceninlere enjeksiyon yapılacağı kararı, rahimdeki pozisyonlarına bakılarak verilir.
Çoklu fetüs taşımak hamileliği daha riskli hale getirir. Bebekler doğduklarında genelde normalden daha zayıf olurlar, genellikle prematürree doğarlar ve doğduktan sonraki 2 hafta içerisinde ölüm riskleri daha yüksektir.
Anne ile ilgili komplikasyonlar preeklampsi , anemi ve plasenta previadır  Çoklu cenin taşıyorsanız doktorunuz sizden periyodik ultrason görüntülemesi ve/ya daha fazla yalak istirahatı yapmanızı isteyebilir.
Doğumdan sonra bir ya da daha fazla bebeğe bakma konusunda destek grupları yardımcı olabilir.

Üreme Programlarının Değerlendirilmesi:
En yüksek başarı oranına sahip programı seçmeniz gerekmektedir. Bir program seçmeye çalışırken aşağıdaki noktaları göz önünde bulundurun:

Tedavilerde canlı doğum oranı (hamilelik oranı ile):
Birçok program yüksek hamilelik oranları vaat eder; ancak önemli olan her uygulamada “bebeği sağlıklı bir şekilde eve götürme” oranını bulmaktır. Doktorunuza ayrıca düşük ve çoklu doğum oranlarını sormalısınız. Çoklu doğum oranlan toplam hamilelik oranını artırmak için rahme daha fazla embriyo yerleştirme uygulamasına işaret eder.

Programı uygulayan insan profili:
Canlı doğum oranını doğru yorumlamak için programı uygulayan kişilerin profilini de göz önünde bulundurmalısınız. Örneğin genç çiftler yaşlı çiftlerden daha kolay hamile kalabilirler. ART’ı zorunlu sağlık sigortası kapsamnma alan eyaletlerde daha düşük başarı şansı olan çiftler daha fazla tedavi görürler, dolayısıyla da toplam başarı oranını düşürürler.

Personelin tecrübesi: Tecrübeli üreme endokrinologu, teknoloji uzmanı ve destek elemanları olan bir program seçiniz.

Hizmetin geniş kapsamlı olması: Daha sonra kullanmak üzere embriyoların dondurulması (genellikle ayrı bir maliyet), psikolojik destek ve danışmanlık, yumurta ve sperm bağısı ve ICSI gibi ileri teknolojiler ile ilgileniyorsanız hizmetin kapsamı sizin için önemlidir.

Her bir deneme için ilaçlar da dahil işlemin maliyeti: Ödeme prosedürü, tedaviniz iptal edilirse para idadesi ve gerekli ise hastanede kalma imkanı ve maliyeti konularında bilgi edinin.

Akreditasyon: Program, Amerika Tıbbi Üreme Derneğinin (ASRM) standartlarına uymalı, labaratuvar, Amerika Patologlar Enstitüsü ve ASRM tarafından resmen tanınmış olmalıdır. Ayrıca birçok profesyonel program sonuçlarını Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezine(CDC) rapor etmektedir.

Kısırlık tedavisinde dölyatağı içerisine gamet transferi (GIFT) sisteminde, olgun yumurtalar yumurtalıktan alınır (A). Sperm alınıp yumurtaya nüfuz etmesi için uyarılır (B). Hem olgun yumurtalar, hem de sperm bir şırınga ile kateterden dölyatağı borusuna enjekte edilir (C). Yumurtanın sperm tarafından döllenmesi dölyatağı borusunda gerçekleşir (D). Döllenme başarılı ise embriyolar rahmin ıç yapısına yerleşir (E).

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir